Leczenie dzieci

Kolorowe plomby

Idealne wypełnienia w zębach mlecznych!
Bardzo łatwo i stosunkowo szybko się je zakłada, co u małego pacjenta ma często duże znaczenie. Mają bardzo korzystne działanie lecznicze, a przede wszystkim naprawdę robią na dzieciach wrażenie – fajnie jest pochwalić przed kolegami taką plombą.

Pierwsza wizyta w gabinecie*

Za najbardziej stosowny wiek do nawiązywania pierwszych kontaktów ze stomatologiem uważa się 2-3 lata. Dzieci ze skłonnością do próchnicy (a szczególnie butelkowej) powinny rozpocząć leczenie wcześniej. Dziecko 2-3 letnie nie ma złych doświadczeń przekazanych przez kolegów i bliskich z ch wizyt u stomatologa. Wizyta w gabinecie to dla takiego malucha to samo co np. pierwsza wizyta w kinie, sklepie – w ten sposób poznaje otaczający go świat i stomatolog będzie jego częścią.

Aby leczenie stomatologiczne zakończyło się sukcesem, konieczne jest zdobycie zaufania pacjenta, a pierwsze wrażenie można zrobić tylko raz. Większość dzieci, która nigdy wcześniej nie miała kontaktu z dentystą, chętnie poddaje się wszystkim czynnościom. Tylko niektóre dzieci, które boją się wszystkiego, co nie znane, wymagają więcej cierpliwości i znalezienia sposobu na pokonanie strachu. Dodawanie odwagi poprzez opowiadanie o innych dzieciach, nie jest zalecane, gdyż dzieci nie lubią, kiedy za wzór stawia im się inne obce osoby. Dużo trudniejsze jest leczenie dzieci, które miały niemiłe doświadczenia. Dlatego ważne jest, aby dziecko przed wizytą było odpowiednio przygotowane przez rodziców. Nie powinno się opowiadać o własnych niemiłych doświadczeniach z wizyt lub tłumaczenie strachu: „ma to po mnie”

  • pierwsza wizyta nie powinna trwać dłużej niż 15 minut,
  • podczas pierwszej wizyty w gabinecie powinna znajdować się matka, która może małe dziecko wziąć na kolana,
    pierwsza wizyta to zazwyczaj wizyta adaptacyjna i nie wykonuje się żadnych zabiegów, przed przystąpieniem do badania powinno wyjaśnić się dzieciom, dlaczego trzeba myć ząbki, co jest dla zębów zdrowe, co im szkodzi i co mogą powodować robaczki (bakterie) mieszkające za zębach,
  • kiedy dziecko odblokuje się i zaczyna z nami rozmawiać, można przystąpić do badania tzw. „liczenia ząbków”, dziurki oglądać można przy użyciu kamery wewnątrzustnej,
  • jeśli dziecko nie jest zmęczone, można przystąpić do leczenia, zawsze zależy to od dziecka,
  • leczenie rozpocząć się powinno od wyjaśnienia wszystkich czynności, które będą wykonywane, demonstracji narzędzi i pokazania jak działają, i tak: zgłębnik to patyczek, ekskawator to łyżeczka do usuwania jedzenia z dziurki w ząbku, dmuchawka to wiaterek, turbina-prysznic do wypłukiwania „robaczków”, a lampa polimeryzacyjna to latarka,
  • po oczyszczeniu ubytku należy pokazać jak będzie zaklejana dziurka za pomocą specjalnej plasteliny, dziecko może wybrać kolor wypełnienia,
  • podczas wizyty dziecko może oglądać bajkę na ekranie,
  • każda wizyta jest nagradzana drobnym prezentem i naklejką „Dzielny Pacjent”.

*Na podstawie: As stomatologii, ”Pierwsza wizyta w gabinecie stomatologicznym”, lek. stom. Monika Meissner

Higiena zębów mlecznych

Pierwsze lata życia dziecka są niezwykle ważne nie tylko dla stanu jego zębów mlecznych, ale także dla przyszłych zębów stałych. Około szóstego miesiąca życia dziecku wyżynają się pierwsze zęby mleczne, a około trzeciego roku życia dziecko ma już pełne uzębienie mleczne, natomiast piąty – szósty rok życia to początek wyżynania pierwszych zębów stałych. Kolejne 6 lat to okres uzębienia mieszanego, aż do całkowitej wymiany „mleczaków” na zęby stałe.

Zęby mleczne są słabiej zmineralizowane niż zęby stałe, dlatego próchnica u małych dzieci postępuje bardzo szybko. Nie leczona prowadzi do ropnych powikłań, bólu, konieczności zażywania przez dziecko antybiotyków, przedwczesnego usuwania zębów, a w konsekwencji zaburzeń w wyżynaniu zębów stałych — co może prowadzić do problemów ze zgryzem.

Podstawową metodą zapobiegania próchnicy jest właściwa higiena jamy ustnej, a w szczególności szczotkowanie zębów oraz unikanie złych przyzwyczajeń i nawyków żywieniowych. W pierwszych latach życia dziecka kształtują się jego nawyki higieniczne i wyrabia umiejętność szczotkowania zębów. Im wcześniej nauczymy dziecko właściwego mycia zębów, tym chętniej będzie ono robiło to w przyszłości. Pamiętać należy także o tym, że stosowanie smoczka-uspokajacza, dokarmianie, czy pojenie sokami lub słodzonymi herbatami dzieci w nocy powinno być bardzo ograniczone i we wczesnym okresie życia dziecka (18 – 24 miesiąc życia) powinno być wyeliminowane.

Dziecko 2-3 letnie powinno mieć także skontrolowane zęby w gabinecie dentystycznym. Podczas wizyty lekarz nie tylko sprawdzi stan jamy ustnej, ale udzieli także wskazówek dotyczących higieny i diety malucha.

Rozpoczęcie higieny jamy ustnej u dziecka zaleca się jeszcze przed pojawieniem się pierwszego ząbka. Bezzębne dziąsła niemowlęcia należy przemywać jałowym gazikiem, zwilżonym w letniej, przegotowanej wodzie lub naparze z rumianku. W ten sam sposób myje się po każdym posiłku pierwsze ząbki mleczne używając szczoteczki, pamiętając, aby je umyć zarówno od strony warg, jak i języka.

Zabiegi higieniczne u maluchów należy wykonywać delikatnie, sprawnie i w miłej atmosferze. Powinny być jednak przeprowadzane regularnie tak, aby dziecko przyjęło je jako naturalne, codzienne czynności. Szczotkować zęby dziecku należy dwa razy dziennie lub przynajmniej raz dziennie po ostatnim wieczornym posiłku. Dzieciom rocznym możemy pozwolić na próby samodzielnego szczotkowania zębów bez użycia pasty, które trzeba jednak traktować jako zabawę i oswajanie z tą czynnością, a nie pełne umycie zębów. Dzieci w tym wieku powinny używać szczoteczki tylko pod opieką dorosłych.

Obecnie preferuje się wprowadzenie pasty z fluorem w wyższym stężeniu, nawet u dzieci po pierwszym roku życia, ponieważ dopiero taka pasta gwarantuje jego profilaktyczny wpływ na zęby, a przez to dodatkowo zabezpiecza delikatne ząbki dziecięce przed próchnicą. Jednak stosując pastę z fluorem u maluchów należy przestrzegać pewnych zasad: U dzieci, które nie potrafią płukać jamy ustnej, ilość pasty nie powinna być większa niż średnica 2-3 pęczków włosia szczoteczki. Pastę należy wetrzeć we włosie szczotki, aby dziecko jej nie połykało. Niektóre szczoteczki dziecięce mają specjalnie zaznaczony na włosiu obszar, pokazujący ilość pasty, która można nałożyć. Po szczotkowaniu należy zetrzeć z zębów dziecka resztki pasty wilgotnym gazikiem.

Jeśli dziecko było wcześniej przyzwyczajone do codziennej higieny jamy ustnej, w wieku 3-5 lat nie powinno być problemów z zachęcaniem go do szczotkowania zębów. Motywację zwiększy także uświadomienie istoty mycia zębów i ochrony ich przed szkodliwymi bakteriami. Informacje takie powinny być przekazane językiem prostym i zrozumiałym dla malucha. Dla dzieci we wczesnym okresie przedszkolnym ważny jest przykład ze strony dorosłych. Dziecko powinno obserwować rodziców szczotkujących zęby. Dobrze działa również element zabawy połączony z zabiegami higienicznymi, np. śpiewanie piosenki, wyrzucanie robaczków z buzi itp. Warto jednak pamiętać, że trzeba być konsekwentnym, aby utrwalić w dziecku prawidłowe nawyki higieniczne codziennego szczotkowania zębów rano i wieczorem. W tym okresie dzieci nabierają sprawności manualnej i mogą uczyć się techniki szczotkowania zębów. Ich rola w zabiegach higienicznych może być jednak tylko pomocnicza. Uważa się, że do piątego, a nawet szóstego roku życia dziecka rodzice powinni nadzorować i poprawiać wykonywane przez nie szczotkowanie. W tym czasie należy już regularnie przyprowadzać dziecko na wizytę do dentysty. Stomatolog poza kontrolą stanu uzębienia oceni także higienę jamy ustnej i jeśli potrzeba udzieli dziecku, a przede wszystkim rodzicom odpowiednich wskazówek, które pomogą lepiej zadbać o ząbki dziecka.

Dla dzieci w wieku przedszkolnym polecane są dwie techniki mycia zębów: najprostsza – metoda szorowania lub metoda ruchów okrężnych. Przed szczotkowaniem dziecko powinno wypłukać usta. Najpierw myje się zewnętrzną powierzchnię zębów, od tylnych do przednich, w pierwszej metodzie szorując poziomymi prostymi ruchami, a w drugiej wykonując ruchy okrężne tak, jak przy rysowaniu kółek. Następnie, w obu metodach postępuje się tak samo — przy szeroko otwartych ustach szoruje się powierzchnie wewnętrzne zębów, wykonując ruchy wymiatania w kierunku od dziąsła, oddzielnie dla zębów górnych i dolnych. Na koniec szczotkuje się okrężnymi ruchami powierzchnie żujące zębów.

Dzieci powyżej piątego roku życia są wyraźnie sprawniejsze manualnie niż dzieci młodsze i chwytają szczotkę opierając kciuk o jej uchwyt. Dlatego powinna ona być nieco większa niż dla maluchów i mieć wyprofilowane wygodne oparcie dla kciuka. Dodatkowe elementy wzbogacające funkcje szczoteczki, np. powierzchnia do czyszczenia języka i policzków, nie tylko poprawiają jej skuteczność, ale też są atrakcją dla dzieci .Co pewien czas szczotkę należy wymienić na nową. Szczoteczka skutecznie spełnia swoją funkcję, gdy włosie jest proste i sprężyste oraz nie rozchyla się na końcach. Najmłodsze dzieci używają szczotki z powodzeniem przez 3-4 miesiące, starsze krócej 2-3 miesięcy.

Dzieci powyżej piątego roku życia można także uczyć już samodzielnego posługiwania się nicią dentystyczną. Używanie nici jest szczególnie ważne po wyrżnięciu się pierwszego trzonowca stałego (tzw. szóstki). Czyścimy nią przestrzeń pomiędzy szóstką a ostatnim zębem mlecznym.

Profilaktyka

    • fluoryzacja, lakierowanie

Zabiegi lakierowania i fluoryzacji kontaktowej są typowymi zabiegami, które mają zwiększać odporność naszych zębów na rozwój próchnicy. Są to zabiegi całkowicie bezbolesne, można i warto je stosować kilka razy w roku. Zęby w trakcie zabiegu pędzlowane są specjalnym lakierem lub żelem o całkiem przyjemnym smaku.

    • lakowanie

Lakowanie polega na uszczelnieniu naturalnych bruzd w zębach tylnych, czyli tych miejsc w zębach gdzie najczęściej (zwłaszcza u dzieci i młodzieży) zaczyna się pojawiać próchnica. Często zabieg ten kojarzy się pacjentom z lakowaniem „szóstek” u 6-7 letnich dzieci. Lakować można i warto wszystkie zdrowe zęby tylne — tak stałe jak i mleczne.